کتاب اعتراض به آرا

حتی بهترین قاضی نیز مانند سایر افراد بشر همواره در معرض اشتباه و لغزش قرار دارد. بنابراین باید ترتیبی وجود داشته باشد که رأی قاضی قابلیت بازبینی داشته باشد و طرفی که رأی کلاً یا جزئاً علیه او صادر شده، بتواند از آن شکایت کند. بنابراین پیش‌بینی طرق شکایت از آرا امری لازم و ضروری است. پیش‌بینی طرق شکایت از رأی هم سبب اصلاح رأی مورد اعتراض می‌شود و هم نقشی پیش‌گیرانه دارد؛ زیرا قاضی صادرکننده‌ی رأی نخستین که می‌داند تصمیم او ممکن است مورد بازبینی توسط قاضی بالاتر قرار گیرد، تلاش می‌کند که با دقت لازم رأی صادر کند. در کنار این محاسن، در پیش‌بینی طرق شکایت از آرا باید به این موضوع توجه داشت که اگرچه باید ترتیبی داده شود تا طرفی که نسبت به رأی صادره اعتراض دارد بتواند حسب مورد به مرجع دیگری و یا به خود آن مرجع مراجعه نماید تا اختلاف مجدداً مورد رسیدگی قرار گیرد، اما این امر نباید به‌گونه‌ای باشد که فصل خصومت و پایان اختلاف و دعوا را غیرممکن ساخته و رأی قاضی را تا ابد در معرض اعتراض و رسیدگی مجدد قرار دهد. خطری که نظام حقوقی ما تا حدودی با آن روبروست. در نظام حقوقی ما 5 طریق برای شکایت از رأی صادر شده وجود دارد (واخواهی، تجدیدنظرخواهی، فرجام‌خواهی، اعتراض شخص ثالث و اعادۀ دادرسی) که یکی از آنها «اعادۀ دادرسی» است که موضوع بحث فعلی ماست.